پژوهش های بین رشته ای ادبی

ادبیات کوچ: خردگونه‌ای مغفول در ادبیات مهاجرت در کودک و نوجوان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مریم شریف نسب 1
ملیحه رشیدی 2

1 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشجوی پژوهشکده زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

10.30465/lir.2024.49913.1917
چکیده
بحران‌های طبیعی (همچون سیل، زلزله و...) و نیز بحران‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... گاهی افراد یا خانواده‌ها را ناگزیر از ترک محل زندگی و سکونت در مکانی دیگر می‌کند. این جابه‌جایی، گاه خودخواسته و گاه، اجباری است. تاکنون تأثیرات عاطفی این دوری خودخواسته یا اجباری از زادگاه، در ادبیات، با عنوان «ادبیات مهاجرت» بررسی شده است. این پژوهش در نظر دارد برای نخستین بار به معرفی خردگونه‌ای مغفول در ادبیات مهاجرت بپردازد که آن را «ادبیات کوچ» نامیده‌ایم. جامعة آماری مورد بررسی در این پژوهش، متون روایی منثور در مجلات رشد دانش‌آموز دهة 60 بوده است؛ زیرا از یک سو ایران در دهة مزبور، درگیر بحران جنگ تحمیلی بوده است و از سوی دیگر، در این مجلات هم نثرهای روایی دانش‌آموزان و هم بزرگسالان (برای مخاطب کودک) ثبت شده و امکان بررسی تفاوت نگاه کودکان و بزرگسالان به این مقوله را می‌دهد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی-توصیفی با تکیه بر تحلیل محتوا و چارچوب نظری، اکتشافی و بی‌پیشینه است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد مؤلفه‌های نوستالژیا، غربت، مرور خاطرات و بحران هویت میان ادبیات مهاجرت و کوچ، مشترک و شش مؤلفۀ زمان، مکان، زبان، امید به آینده/ امید به بازگشت و قهرمان‌سازی‌های نوین، قوانین و سیاست‌ها وجه ممیز ادبیات کوچ و مهاجرت است.

کلیدواژه‌ها

ادبیات کودک و نوجوان
ادبیات مهاجرت
ادبیات کوچ
مجلات رشد دانش‌آموز
دهة 60
موضوعات

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما