تحلیل نشانه شناسی و زایش معنایی عنوان رمان های هستی و باغ کیانوش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران

10.30465/lir.2025.47780.1812
چکیده
ادبیات دفاع مقدس یکی از زیر مجموعه های ادبیات مقاومت است که متاثر از جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است. بیان ارزش های دفاع مقدس یکی از مهم ترین دغدغه های امروز نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان است. یکی از شیوه های هنری که در انتقال مفاهیم و مضامین دفاع مقدس می تواند موثر واقع شود، به کار بردن نشانه ها و نمادها در عنوان رمان نوجوان است. با نشانه شناسی عنوان رمان نوجوان، می توان شیوه ی به کارگیری عنوان، رابطه ی عنوان با متن و متن با عنوان را کشف کرد. در پژوهش حاضر که به شیوه ی توصیفی- تحلیلی انجام شده، عنوان رمان های هستی و باغ کیانوش نشانه شناسی شده است. یافته ها نشان می دهد عنوان هستی و باغ کیانوش هر دو به شیوه ی نمادپردازی انتخاب شده و نام رمان ابداع خود نویسنده است. تحلیل نشانه شناسی عناصر داستانی نشان می دهد که عنوان در این دو اثر به شکلی موازی با متن حرکت کرده و به واسطه ی محور جانشینی به وسیله ی عناصر درون متنی تقویت شده است. تحلیل نشانه ها در محور هم نشینی نیز بیان گر رابطه ی متقابل معنایی میان عناصر درون متنی است که به خلق معناهای جدید کمک می کند. این عنوان ها، هم هویت اثر را حفظ کرده و آشکار می کند و هم در معناافزایی متن، هماهنگ با دیگر عناصر داستان حرکت کرده و به شیوه ای هنری در بیان ارزش های دفاع مقدس موفق بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

 
منابع
1-احمدی، بابک (1380). از نشانه­های تصویری تا متن، چاپ چهارم، تهران: مرکز.
2-چندلر، دانیل(1387). مبانی نشانه شناسی، مترجم: مهدی پارسا، نشر: سوره مهر.
3-حسن زاده، فرهاد(1389). هستی، چاپ اول، تهران:کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
4-حقیقی، مانی(1384). سرگشتگی نشانه­ها، تهران: قصه.
5-دینه سن، آنه ماری(1380). درآمدی بر نشانه شناسی، مترجم: مظفر قهرمان، آبادان:نشر پرسش.
6-سجودی، فرزان(1381). نشانه­های کاربردی، تهران: قصه.
7-سنگری، محمدرضا(1398). ادبیات دفاع مقدس، تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس.
8-سوسور، فردیناند.دو (1378). دوره زبان شناسی عمومی، مترجم:کورش صفوی،تهران،: نشر هرمس.
9-صرفی، محمدرضا و هدایتی، فاطمه (1392). " نماد و نقش های نمادین در داستان های کودک و نوجوان دفاع مقدس"، ادبیات پایداری، سال4، شماره8، صص73-89.
10-ضیمران، محمد(1382). درآمدی بر نشانه شناسی، تهران: قصه.
11-عزتی پاک، علی اصغر(1395). باغ کیانوش، چاپ سوم، تهران: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.
12-قائمی نیا، علیرضا(1389)."بیولوژی نص"، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
13-کالر، جاناتن(1388). در جستجوی نشانه­ها(نشانه شناسی، ادبیات، واساری)، مترجم:لیلا صادقی، تینا امراللهی،تهران:نشر علم.
14-گیرو، پی ریر(1387). نشانه شناسی، مترجم: محمد نبوی، تهران:انتشارات آگاه.
15- منصوری، سعیده اعظم کثیری، آتوسا (1395).  "نشانه شناسی شخصیت سازی در جلد کتاب­های کودکان و نوجوانان با مضامین انقلاب و دفاع مقدس با نگاهی به آثار منتشر شده­ی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان"،  در اولین همایش شخصیت سازی معاصر ایران، تهران: دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی. 1395.
16- مک کوئیلان، مارتین. (1384). پل دومان، مترجم: پیام یزدان جو، تهران: مرکز.
17- مهرگان، آروین. (1377). دیالکتیک نمادها، تهران: نشر فردا.