اصول و نتایج سیاست‌های اصلاح مالیاتی کسری انوشیروان بر اساس شاهنامه فردوسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، دانشکده علوم اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد گروه توسعه اقتصادی و برنامه ریزی، دانشکده علوم اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبایی

10.30465/lir.2023.41865.1547
چکیده
در این مقاله با استفاده از روش تحقیق کیفی و تکنیک محاکات، سعی شده اصول حاکم بر برنامه اصلاحات مالیاتی انوشیروان، به‌عنوان متقدم‌ترین سیاست اصلاحات مالیاتی کشور براساس شاهنامه فردوسی در قالب منظومه‌ای سیاستی کشف و بازآفرینی گردد. نتایج نشان می‌دهد انوشیروان 6 گام در راستای نوسازی نظام مالیاتی برداشته که منجر به افزایش مطلوبیت نظام مالیاتی کشور گردیده است؛؛

1) اصلاح شیوه محاسبه از مقاسمه به مساحی و گسترش پایه مالیاتی با مشمول نمودن باغات؛ 2) تغییر نرخ‌های ثابت به مقادیر متغیر بر اساس نوع محصول؛ 3) چهار ماهه نمودن دوره اخذ مالیات در راستای پایدارسازی منابع و نقدی نمودن پرداخت برای اجتناب از مشکلات حمل و نگهداری مالیات کالایی ؛ 4) اصلاح سازمان اجرایی وصول مالیات و تشکیل نظامی سه وجهی متشکل از وزیر و خزانه‌دار کشور (ستاد اخذ مالیات)، کارگزاران مالیاتی (مجریان) و موبد اعظم (ناظر)؛ 5) اعمال معافیت‌های هدفمند برای زمین‌های حادثه دیده از بلایای طبیعی و محصولات خودمصرفی کشاورزان و حمایت از آسیب‌دیدگان با در اختیار قرار دادن ادوات و تعمیر انهار و قنوات؛ 6) هدفمندسازی مالیات سرانه با تعیین مقدار مالیات بر اساس میزان توانگری افراد در سن فعالیت اقتصادی به‌جای همه جمعیت و کاهش فرار مالیاتی.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ابن­اثیر، عزالدین علی (1374)، تاریخ کامل، ترجمه محمدحسین روحانی، ج 2 و 4، تهران: اساطیر.
ابن حوقل (1366)، صوره­الارض، ترجمه جعفر شعار، تهران: امیرکبیر.
اکبری,شایان و فلاحی، احمد (1399)، بازکاوی حقوقی داستان سیاوش در شاهنامه در پرتو سنجه‌های دادرسی دادگرانه، پژوهش‌های بین رشته‌ای ادبی، دوره 2، شماره 4، صص 129-98.
آلتهایم، فرانتس و استیل، روت (1383)، تاریخ اقتصاد دولت ساسانی، ترجمه هوشنگ صادقی، تهران: علمی و فرهنگی.
بادامچی، حسین و غلامی، مریم (1392)، نگاهی دیگر به اصلاحات مالیاتی ساسانیان در دوره خسروانوشیروان، فصلنامه مسکویه، سال 8، شماره 26، صص 72-49.
بلعمی (1353)، تاریخ بلعمی: به تصحیح محمدتقی بهار، به کوشش محمد پروین گنابادی، تهران: کتابفروشی زوار.
بلعمی (1380)، تاریخنامه طبری، به تصحیح محمد روشن، تهران: سروش.
بندهش (1369)، گزارنده مهرداد بهار، تهران: توس.
پیامنی، بهناز (1387)، بررسی تحولات اقتصادی و میزان رشد صنایع در شاهنامه فردوسی، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سال 16، شماره 60، صص 33-13.
جهشیاری، ابن عبدالله محمد بن عبدوس (1408 ق)، الوزراء و الکتاب، بیروت: دارالفکر حدیث.
خوارزمی، ابوعبداالله (1383)، مفاتیح العلوم، ترجمه حسین خدیوجم، تهران: علمی و فرهنگی.
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داوود (1381)، اخبار الطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران: نی.
رستگار فسایی، منصور (1381)، فردوسی و هویت شناسی ایرانی: مجموعه مقالات درباره شاهنامه فردوسی، تهران: طرح نو.
طبری، محمد بن جریر (1378 ق)، تاریخ­الرسل و الملوک، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالثراث.
طبری، محمد بن جریر (1362،. تاریخ طبری، ج 2، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
طیبی، حشمت­الله (1350)، سیر طبقات اجتماعی و ویژگی­های خانواده در ایران قدیم، مجله بررسی­های تاریخی، سال 5، شماره 6.
فرای، ریچارد (1368)، تاریخ سیاسی ایران در دوران ساسانیان، مجموعه کمبریج، ج 3، بخش 1، گردآورنده؛ جی. آ. بویل، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر.
فرای، ریچارد (1382)، تاریخ باستانی ایران ترجمه مسعود رجب­نیا، تهران: علمی و فرهنگی.
فردوسی، ابوالقاسم (1398)، شاهنامه، به تصحیح جلال خالقی مطلق، جلد 4، تهران: انتشارات سخن.
کریستن­­سن، آرتور (1375)، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب.
ماوردی، ابوالحسن (1383)، آیین حکمرانی، ترجمه و تحقیق حسین صابری، تهران: علمی فرهنگی.
مسعودی، ابوالحسن علی­ابن الحسین (1409 ه)، مروج الذهب و معادن­الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم: دارالهجره.
مسکوب، شاهرخ (1381)، شاهنامه و تاریخ، ایران­نامه، شماره 80.
مسکویه، ابوعلی (1369)، تجارب الامم، ج 1، ترجمه ابوالقاسم امامی، تهران: سروش.
مفتخری، حسین؛ رجبلو، علی و ساسان­پور، شهرزاد (1387)، تأثیر اصلاحات خسرو انوشیروان بر قشربندی اجتماعی ایران در عصر ساسانیان، فصلنامه علمی-پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء، سال هفدهم، شماره 71.
میرزایی، علی اصغر (1394)، بررسی نظام مالیاتی ساسانی و اصلاحات مالی خسرو انوشیروان،  فصلنامه پژوهش­های تاریخی (علمی- پژوهشی)، سال هفتم، شماره دوم (پیاپی 26)، تابستان 1394، صص 124-109.
ویسهوفر، یوزف (1378)، تاریخ ایران باستان، ترجمه مرتضی ثاقب­فر، تهران: ققنوس.
یعقوبی، احمد بن اسحاق (1382)، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمدابراهیم آیتی، ج 1، تهران: علمی فرهنگی.
Adams, R. McC (1965), Land behind Baghdad. A History of settlement on the Diyala plain, Chicago and London.
Dandamayev, Mohammad A. Rika Gyselen (2012), Fiscal system i. Achaemenid, ii. Sasanian, Vol IX, Fasc.6.
Rubin, Zeev (2009), Khosrow I ii. Reforms, Encyclopaedia Iranica, ed. Ehsan yarshater, www.iranicaonline.com.
Schindel, Nikolaus (2012), Kawād I i. Reign, http://www.iranicaonline.com,/ articles/kawad-i-reign, ed. E.Yarshater.