پژوهش های بین رشته ای ادبی

بازتاب کارناوال‌سازی باختین در رمان «وردی که بره‌ها می‌خوانند» از رضا قاسمی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین جودوی
محمد علی محمودی

زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.30465/lir.2026.52810.2053
چکیده
این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای نقد فرهنگی و هنجارشکنی در رمان وردی که بره‌ها می‌خوانند اثر رضا قاسمی، بر مبنای نظریۀ «کارناوال‌سازی» میخاییل باختین انجام شده است. مسألۀ اصلی، چگونگی بازنمایی و عملکرد عناصر کارناوالی در ایجاد فضایی برای به چالش کشیدن گفتمان‌های مسلط و احضار صداهای به حاشیه رانده شده است. روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها با ابزار کتابخانه‌ای گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قاسمی با بهره‌گیری هوشمندانه از اصول جهان کارناوالی (از جمله تعلیق نمادین نظم رسمی در فضای بیمارستان، برابری رادیکال در تعامل با اقلیت‌ها، حاکمیت خنده برای خلع سلاح اقتدار و تمرکز بر بدن گروتسک برای تقلیل امور انتزاعی) و همچنین به کار بستن شگردهای سبک زبانی کارناوالی (به ویژه هتروگلوسیا، چندآوایی، هیبریدی‌سازی و گفتار دوسویه)، موفق به خلق اثری چندصدا و عمیقاً انتقادی شده است. این رمان از این منظر، نه تنها بازتابی از تنش‌های هویتی و فرهنگی جامعة ایران است، بلکه با تعلیق آیین‌ها و هنجارهای تحمیلی، امکان بازاندیشی در آن‌ها را از طریق مکانیزم‌های امن ادبی فراهم می‌سازد. این پژوهش مؤید کارآمدی چارچوب نظری باختین در تحلیل ادبیات داستانی معاصر ایران است.

کلیدواژه‌ها

کارناوال‌سازی
میخاییل باختین
رضا قاسمی
وردی که بره‌ها می‌خوانند
چندصدایی
موضوعات

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما