تحلیل مناسبات بینامتنی میان آثار صادق هدایت و نقاشی‌های قاسم حاجی زاده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

2 کارشناسی ارشد رشته پژوهش هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده
در پژوهش‌های حوزه نقد ادبی معاصر، تحلیل‌های میان‌رشته‌ای میان ساحت‌ها و انواع گوناگون هنری از اهمیت بالایی برخوردار است. این مساله برخاسته از نظریات بینامتنی است که با رویکرد گفتگوی متن‌های کریستوا و باختین آغاز شد و در مباحث بینامتنی ژار ژنت به اوج خود رسید. در این میان، بررسی روابط و گفتگوهای میان ادبیات و دیگر هنرها، از جذابیت بسیاری میان ناقدان ادبی برخوردار است. لذا این پژوهش سعی دارد که با روشی توصیفی- تحلیلی و با رویکرد بیش متنی ژرار ژنت، به بررسی روابط میان آثار صادق هدایت و نقاشی‌های قاسم حاجی‌زاده بپردازد. از نتایج این پژوهش می‌توان به تاثیر مستقیم و ناخودآگاه شخصیت هدایت و روایات او در دو سطح زبانی و محتوایی در فرم، ساختار و پیام آثار حاجی‌زاده اشاره داشت. این تاثیر پذیری در قالب انتخاب رنگ، شخصیت، مکانمندی و استفاده از نشانه‌های تصویری می‌توان یاد کرد. از سوی دیگر، حاجی‌زاده در حوزه پیام‌هایی چون خرافه‌ستیزی، نگاه انتقادی به تصور جامعه از زنان، تفرد و غربت از خود و تنهایی انسان مدرن بیش از هر چیز متاثر از متن و داده‌های محتوایی صادق هدایت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

1.                 ابراهیم زاده، لیلی و ابراهیم زاده، فاطمه (1397)، واکاوی و تحلیل عوامل موثر درگرایش صادق هدایت به کاربرد نمادها، مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال اول، شماره 2، 32-42.
2.                 احمدی، بابک (1383)، از نشانه‌های تصویری تا متن. تهران : نشر مرکز.
3.                 الن، گراهام (1400)، بینامتنیت، ترجمه پیام یزدان جو، تهران، نشر مرکز.
4.                 الهامی، فاطمه و قارلقی، فاطمه (1398)، بررسی تطبیقی رمزگشایی رنگ‌ها در آثار داستانی بوف کور و پیکر فرهاد، مطالعات ادبیات تطبیقی، سال سیزدهم، شماره 51، 135-160.
5.                 براهنی، رضا (1368)، قصه نویسی، تهران: نشر البرز.
6.                 بهارلوییان، شهرام و اسماعیلی، فتح االله (1379)، شناخت‌نامه صادق هدایت، تهران: قطره.
7.                 پهلوان نوده، محبوبه ونقوی، ترنم (1399)، گفتمان‌های از یاد رفته در مجموعه یاد سبز قاسم حاجی‌زاده با تاکید بر رویکرد تحلیلی فرکلاف، نشریه‌ی مطالعات عالی هنر، دور دوم، شماره 1، 109-123.
8.                 جورکش، شاپور (1377) زندگی، عشق و مرگ از دیدگاه صادق هدایت، تهران: آگاه.
9.                 حجتی، محمد امین (1383)، اثر تربیتی رنگ، قم: نشر جمال.
10.            حسن‌لی، کاووس و نادری، سیامک (1396)، بازنمایی عنصر مکان در بوف کور صادق هدایت بر پایه‌ی جغرافیای تاریخی ری و تهران، فصل‌نامه‌ی علمی پژوهشی نقد ادبی، شماره 37، 163- 185.
11.            دارایی، بی‌تا (1392)، خوانش بینامتنی پیکرفرهاد و بوف کور، فصلنامۀ علمی پژوهشی ادبیات و زبان فارسی، شماره 22.
12.            زینی وند، تورج (1392)، ادبیّات تطبیقی: از پژوهشهای تاریخی فرهنگی تا مطالعات میان‌رشته‌ای، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، دوره پنجم، شماره3، 21-35.
13.            سیدعسگری، رقیه و رنجبر، ابراهیم (1394)، بررسی تطبیقی مضامین تنهایی، بیگانگی، خودشناسی و درد و رنج (در اندیشه و آثار صادق هدایت و فرانتس کافکا)، مجموعه مقاله‌های دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادب فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، 857-866.
14.            شاهی مریدی، محبوبه (1395)، زن دست نیافتنی در داستان‌های صادق هدایت، یازدهمین گردهمایی بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، 949-974.
15.            شمیسا، سیروس (1382)، داستان یک روح، تهران: انتشارات فردوس.
16.            عبادیان، محمود (1371)، درآمدی بر ادبیات معاصر، تهران: گهر نشر.
17.            علیزاده، ناصر و نظری انامق، طاهره (1389)، نقد شخصیت در آثار داستانی صادق هدایت، نشریه زبان و ادب فارسی، شماره 220، 151-190.
18.            کوپر، جی سی (1389)، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، تهران: انتشارات فرشاد.
19.            لوشر، ماکس (1392)، روان شناسی رنگ‌ها، ترجمۀ لیلا مهرداد پی، تهران: نشر حسام.
20.            محمدی فر، یوسف (1389)، روانشناسی رنگ‌ها در بازاریابی و فروش، تهران: انتشارات رسا.
21.            میرصادقی، جمال (1380)، عناصر داستان ، تهران: سخن.
22.            میرعابدینی، حسن (1386)، صد سال داستان نویسی، تهران: چشمه.
23.            نامور مطلق، بهمن (1390)، درآمدی بر بینامتنیت، تهران: سخن.
24.            ................................ (1394)، درآمدی بر بینامتنیت. تهران: سخن.
25.            هاشمی، محمدمنصور (1382)، نقد و تحلیل گزیدۀ داستان‌های صادق هدایت، تهران: نشر روزگار.
26.            هدایت، صادق (1402)، زنده به گور، تهران: انتشارات نگاه.
27.            ......................... (1382)، سایه روشن، تهران: انتشارات امید فردا.
28.            ......................... (1383)، بوف کور، تهران: انتشارات امیرکبیر.
29.            ......................... (1384)، سه قطره خون، تهران: انتشارات مجید.
30.            ......................... (1355) ، نیرنگستان‌، تهران‌: انتشارات‌جاویدان.
Url1:https://darz.art/fa/artists/ghasem-hajizadeh