روایت زنانه از مسائل اجتماعی ایل قشقائی در دهه 60 ه. ش؛تحلیل روایت مجموعه داستان کودکانه رسم ما و سهم ما

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 کارشناس ارشد، رشته زبان و ادبیات فارسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده
پژوهش حاضر با پرسش درباره وضعیت اجتماعات کوچروی ایران در گذشته نه چندان دور، به بررسی داستانهای کودکانه زن نوشته ای می پردازد که جایزه شورای کتاب کودک را در سال 1363 به خود اختصاص داده است. پرسش این است که داستانها که به اذعان نویسنده؛ مهدخت کشکولی برگرفته از واقعیت است چه گزارشی از وضعیت و مسائل اجتماعی مبتلابه ایل قشقائی به دست می دهد؟ این داستان‌ها چه نمایی از روابط اجتماعی درون خانوادگی و نیز مناسبات جنسیتی ارائه میدهند؟ روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل روایت پنج داستان کتاب رسم ما و سهم ما است. یافته ها نشان میدهد به لحاظ فرمی، یک داستان نزدیک به خاطره نویسی، یک داستان در قالب قصه و سه داستان دیگر فرم داستان کوتاه را داشته و لذا سبکی رئال را در کلیت خود متبادر می سازد. مهاجرت به شهرها، تصورات قالبی و بعضا آزاردهنده از عشایر، خشکسالی و اثرات معیشتی، فقدان حمایت نهادی از حاشینه نشینان اجتماعی عشایری چون زنان بی سرپرست، سالمندان به ویژه زنان فاقد فرزند، خشونت خانگی، سیطره رسوم جوامع سنتی همچون خون-خواهی از جمله مهمترین مسائل اجتماعی گزارش شده در خلال داستان ها است. همچنین روایت پردازی از زندگی روزمره زنان دربردارنده انتظارات نقشی اجباری و ایجابی متعدد و دشواری است. در عین حال زنان قهرمان اصلی داستان ها بوده هر کدام از شخصیت ها به ترتیب نماد شکوهمندی از زن بالغ، متکی به خود، دارای عزت نفس، خردمند، مهربان، زیبا، صبور و سخت کوش ایلیاتی‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

منابع:
·        ارجمندی، غلامرضا و نوروزی، ابوالقاسم (1389) حل منازعات قومی در میان عشایر بختیاری ایذه: رسم خون بری یا خون بس. برسسی مسائل اجتماعی ایران، س 1، ش 1.
·        افتخاری، جابر، نوروزی، رضاعلی، هدایتی ، مهرنوش (1404) بررسی اثربخشی داستان های ایرانی گروه سنی ج بر تفکر مراقبتی دانش آموزان پسر دوره ابتدایی، پژوهش های بین رشته ای ادبی، انتشار‌آنلاین .
·        بارت، رولان (1387) درآمدی بر تحلیل ساختاری روایتها، محمد راغب، تهران: فرهنگ صبا
·        پاینده، حسین (1388) رمان رئالیستی یا سند اجتماعی؟ نگاهی به مدیر مدرسه آل احمد، جامعه شناسی هنر و ادبیات، س1، ش2.
·        دارندورف رالف،(1383)  انسان اجتماعی، ترجمه غلامرضا خدیوی، تهران: نشر آگاه.
·        خان محمدی، کریم و احسانی، حکیمه (1397) مطالعه انسان شناختی پدیده خون بس در منطقه صیدون خوزستان، اسلام و مطالعات اجتماعی، س 6، ش 1.
·        رفیعی، مدنی و وامقی، (۱۳۸۷) مشکلات اجتماعی در اولویت ایران، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره نهم، ش ۱ و ۲.
·        رفیعی، حسن (۱۳۸۰) مشکل اجتماعی؛ دستور کار نظام رفاه اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال اول، ش ۱.
·        شهشهانی، سهیلا (1399) چهار فصل آفتاب، تهران: آوای خاور.
·        شین دشتگل، هلنا(1386). هنر: خروس سفید از متن تا تصویر، فرهنگ مردم، ش 21 و 22.
·        کشکولی، مهدخت(1363)، رسم ِ ما، سهم ما، نقاش: سیمین شهروان، تهران: انتشارات فاطمی.
·        کوئن، بروس؛ درآمدی به جامعه‌شناسی، محسن ثلاثی، تهران، توتیا، 1384، چاپ بیست و ششم.
·        گیدنز، آنتونی؛ جامعه‌شناسی، منوچهر صبوری، تهران، نی، 1381، چاپ هشتم.
·        عبداللهی، محمد (1383). طرح مسئله اجتماعی در ایران: اهداف و ضرورت­ها، در مسائل اجتماعی ایران، تهران: آگه.
·        قربانی، بتول، اسماعیلی، مراد، علی مددی،‌ منا (1406) بررسی مولفه های خودشکوفایی در کتاب 365 قصه برای شب های سال با تکیه بر آرای آبراهام مازلو، پژوهش های بین رشته ای ادبی، انتشار‌آنلاین .
·        نوری، حاج میرزا حسین(1319)، مستدرک الوسائل و مستنیط المسائل.
·        یشت­ها(1356)، ترجمة ابراهیم پورداوود و به کوشش بهرام فره­وشی، نشر اساطیر.