استعاره مفهومی «غم» در دو نوع شعر مرثیّه و حبسیّه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول

2 عضو هیات علمی گروه زبان شناسی و ادبیات فارسی، واحد قائم شهر، دانشگاه آزاد اسلامی/ قائم شهر. ایران

3 پژوهشگر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

ترس، شادی و عشق از نظر بررسی استعاره مفهومی در حوزه عواطف از واژه‌های بنیادی در زبان هستند. در این پژوهش استعاره‌های مفهومی «غم» در اشعار مرثیه ملاعلی فاخر و حبسیه‌های مسعود سعد سلمان از منظر معنی‌شناسی شناختی و به روش توصیفی - تحلیلی بررسی شده است. داده‌ها شامل 4300 بیت از کتاب اشعار گزیده مرثیه ملاعلی فاخر و حدود 18000 بیت از دیوان اشعار مسعود سعد سلمان است. این پژوهش قصد دارد به این پرسش پاسخ دهد که چه نام‌نگاشت‌هایی از استعاره مفهومی غم در این دو اثر وجود دارد؟ و این نام‌نگاشت‌ها چه شباهت و تفاوت‌هایی در این دو نوع شعر با هم دارند؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد در مرثیه 16 نوع نام‌نگاشت و دیوان مسعود سعد سلمان 12 نوع نام‌نگاشت یافت شده است. در این میان 8 نام‌نگاشت مانند «انسان»، «شی»، «آتش» و ... در دو اثر، حوزه مبدا مشترک داشتند. در برخی از حوزه‌های مبدا در دو اثر تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. البته در نام‌نگاشت‌های مشترک هم تفاوت‌هایی در دو اثر دیده می‌شود. برای مثال «غم» در گزیده مرثیه، انسانی سر به گریبان است ولی در حبسیه، مونس و غم‌خوار انسان است.

کلیدواژه‌ها